TiNCK had in de marge van de opnames van zijn nieuwe videoclip 'Lucky One' een gesprek met Tom Van Laere. Deze week laten wij hem aan het woord over zijn eerste stappen in de muziek en zijn beruchte optredens. Volgende week verneemt u meer over hoe hij zijn muziek schrijft en over zijn toekomstplannen.

Het verhaal doet de ronde dat je voorbestemd was voor een tenniscarrière. Het is al bijna een mythe geworden.

Tom Van Laere onderbreekt: Ja, (lacht) maar dat is niet helemaal correct. Dat wordt een beetje overdreven.

Maar wat mij interesseert, is wanneer je startte met muziek te maken.

Tom: Redelijk laat, pas op mijn achttiende. Toen ik gestart ben met muziek, ben ik onmiddellijk naar Jazz Studio gegaan. Vanaf dat ogenblik heb ik - echt waar - élke dag de héle dag muziek gespeeld. Ik ben dus redelijk laat begonnen met muziek maar ik ben er vanaf dan ook honderd procent voor gegaan.

Jazz Studio, een hogeschool voor de muziek?

Tom: Inderdaad, zo kun je het stellen, maar dan wel een school voor alle genres.

Wat was de aanleiding om je op de muziek te storten?

Tom: Ho, die moet je vooral zoeken in de muziek van Bob Dylan, Jimmy Hendrix en van die mannen… Ik luisterde veel naar hun werk. Ik wou vooral gitarist worden. En dus begon ik nummers van Bob Dylan en countrynummers te spelen. Op een gegeven moment vond ik het lastig om steeds de nummers van anderen uit te voeren. Die teksten van Bob Dylan zijn natuurlijk goede teksten maar ze pasten niet bij mijn leven. Omdat ik nog jong was, wou ik meer nummers met humor erin. Die profetische teksten van Dylan zijn wel goed maar ze pasten niet bij mij. Dan ben ik maar zelf wat van die grappige dingen gaan schrijven en teksten die meer bij mijn leefwereld aansloten. En voor ik het wist, was ik natuurlijk met songwriting bezig.

Een nadeel dat ik heb - en dat is eigenlijk een voordeel -, is dat ik een heel slecht gehoor heb. Wanneer ik een nummer op de radio hoor, dan kan ik dat niet naspelen… (overtuigd) ik kan dat totaal niet! Hoe lang ik er ook op oefen, ik zal nooit die akkoorden vinden. Dus moest ik wel overschakelen naar eigen nummers.

Al sinds je roemrijke optredens in Humo's Rock Rally 2000 sta je bekend als een begenadigde performer die ook in alle omstandigheden wil spelen: café, schouwburg, festival, noem maar op. Vanwaar die drang? Je zou verwachten dat iemand van jouw kaliber optreden in cafés links laat liggen.

Tom: Ik denk dat we altijd in clubs en cafés moeten blijven spelen. Al was het maar omdat we in Frankrijk of in een ander land nog onbekend zijn. Ik heb het al enkele keren meegemaakt dat mijn muzikanten een beetje verwend worden als we op een groot festival gespeeld hebben. De beste remedie daartegen is om daarna eens in een café op te treden. Daar word je soms met de waarheid geconfronteerd, snap je? De mensen babbelen, ze drinken… -en dat mag ook, het is rock 'n roll…- maar je moet ze mee krijgen. Daarom vind ik dat optreden in een café goed is om met de beide voeten op de grond te blijven.

Het feit dat tijdens een optreden een deel van het publiek rustig doorkletst tijdens je ballads stoort je dus niet?

Tom: Inderdaad. Soms is het toffer als dat niet gebeurt, maar soms is het gewoon zo.

Ik heb het daar erg moeilijk mee.

Tom: Als toeschouwer vind ik dat je het recht hebt om dat lastig te vinden. Ik vind echter dat je als zanger daar mee om moet kunnen gaan.

Wanneer is voor jou een optreden dan geslaagd?

Tom: Voor mij is het concert geslaagd als ik voel dat het publiek het echt goed vond. En dat ik mij ook heb kunnen amuseren, een beetje magie heb kunnen voelen. Er kunnen ook optredens zijn waar ik magie voel maar waar dat het voor het publiek er een beetje te ver naast was. Er zijn ook concerten die voor het publiek fantastisch waren maar waarvan ik soms het gevoel heb dat het maar zus en zo was. Dat ik het niet echt heb vertolkt. Ik heb natuurlijk het liefste dat de twee voorwaarden vervuld zijn.

Live zijn je nummers vaak heel anders. Zo is 'Hope Alone' live een vrolijke gebeurtenis geworden met de blazers erbij.

Tom: Ja!

Maar wat mij nog meer intrigeert, is dat je regelmatig tekstfragmenten van anderen zoals Moon Martin, Neil Young, Iggy Pop in je eigen nummers inlast. Is dat een spontaan iets of toch bestudeerd?

Tom: Neen, dat is spontaan. Weet je, als ik een nummer goed vind, dan luister ik de hele tijd naar datzelfde nummer. Dan zit die tekst in mijn hoofd en dan komt dat er live uit. Zoals met 'Home' van Iggy Pop. Ik vind dat wel tof. Ik weet dat vroeger de Counting Crows hetzelfde deden met teksten van Bruce Springsteen. Ik vind het bovendien leuk als je dat als toeschouwer herkent.

Momenteel kan je op de website van 3voor12 een opname van Lucky One beluisteren. Door als ready mades tekstfragmenten van Iggy Pop, Bob Dylan en The Afgan Whigs toe te voegen, is dat een totaal ander nummer geworden. Op 'Songs' is dat een heel happy nummer maar die versie is gedrenkt in vitriool.

Tom: Inderdaad.

'I am the lucky one' is plots een heel cynische uitspraak geworden.

Tom: Ja, dat vind ik ook. Ik wil altijd mijn nummers emotioneel eerlijk brengen. Ik wil de songs niet vertolken op de manier zoals ik ze geschreven heb. Ik wil ze brengen op de wijze waarop ik mij voel op dat moment. Zoals mijn gemoedsgesteldheid van het moment het bepaalt.

Op die manier slaag je erin om met quasi hetzelfde materiaal een totaal ander nummer te maken. Toch geen goede reden om eens met een live cd te komen?

Tom: Och ja, ik hoor niet graag live cd's. En als ik een live-opname hoor van een optreden van mezelf, dan vind ik dat nooit goed genoeg. Ik denk niet dat ik zo snel een live cd zal uitbrengen.

De boodschap blijft: kom de magie ter plaatse proeven.

Tom: Ja, maar misschien zal ik wel eens zoals Neil Young op 'Harvest' één nummer live op een cd plaatsen.

TiNCK was Jan Leyers voor en had reeds begin deze maand een gesprek met Tom Van Laere. Deze week brengen we u het tweede deel van het interview met deze integere rocker.

Je bent een podiumbeest en toch las ik in een interview volgende uitspraak: "Als ik zelf geen songs meer zou schrijven, dan zou ik gewoon compleet stoppen met muziek maken." Dus toch meer songwriter dan singer/performer?

Tom Van Laere: Dat heb ik wel niet zo gezegd denk ik. Ik ben inderdaad meer een songwriter dan een performer… (denkt na) … ja. Ik put veel meer voldoening uit het schrijven van nummers dan uit een goed optreden. In die zin klopt die uitspraak wel. Als ik een optreden doe, heb altijd het gevoel dat ik een beetje met het verleden bezig ben, hoe goed dat optreden ook is. Nummers schrijven daarentegen vind ik altijd meer leven in het nu.

Hoewel je toch nieuwe nummers uittest tijdens je optredens...

Tom: Ja, maar zelfs dan is dat voor mij niet meer echt nieuw. Als ik een nummer heb geschreven, dan vind ik dat na drie dagen niet langer nieuw. Daarom wil ik altijd nieuwe nummers maken.

Als je een song schrijft, wat komt er meestal eerst: een flard tekst die door je hoofd speelt of een melodie waar je op verder bouwt?

Tom: Dat is moeilijk te zeggen. Eerst de tekst, eerst muziek… alles kan. Er zit niet echt een systeem in… (overtuigd)… Neen, eigenlijk helemaal niet. Ik weet nooit hoe ik er moet aan beginnen en ik weet nooit hoe ik het gedaan heb als het afgelopen is. Het is een organisch proces. Het is altijd anders. Je neemt je gitaar vast of je hebt een tekst of zelfs zonder gitaar of instrument kan er ook iets ontstaan. Alles kan.

In maart 2003, amper een maand nadat 'Admiral Freebee' uitkwam, bracht je live al 'The Worst is yet to come'. Pas 2 jaar later verscheen dit nummer op je nieuwe cd. Welke criteria hanteer je om te beslissen of een nummer op cd komt of speelt de platenmaatschappij daar ook een rol in?

Tom: De platenmaatschappij heeft daar niets over te zeggen.

Ja?

Tom: Ja, ik beslis dat zelf. Het is eigenlijk grappig want bij mij is dat niet echt een spectaculair proces. Voor 'Songs' speelde ik gewoon een twintig, vijfentwintig nieuwe nummers op een cd-tje in. Ik vond die allemaal goed en van mij mochten die allemaal op de cd. Daarna ben ik in Amerika beginnen te repeteren met die groep. Op een gegeven moment hadden we dertien of veertien nummers ingeblikt en dat was genoeg voor een cd. Er zijn natuurlijk altijd vijf of zes songs die je zeker op de cd wenst omdat je dat de beste nummers vindt. Voor het overige is die selectie niet zo ongelofelijk belangrijk voor mij. Het is belangrijker dat het snel gaat in de studio's. En dus zullen de nummers die snel goed zitten op de cd komen.

Wat beschouw je voorlopig als je meest autobiografische nummer?

Tom: Dat is een moeilijke vraag. Ik probeer niet iets te schrijven wat puur autobiografisch is en ik probeer ook niets te schrijven dat niet autobiografisch is. Daarom is het moeilijk om te zeggen wat nu het meest autobiografische nummer is. Er is geen enkel nummer 'het meest' en geen enkel 'het minst'.

Het autobiografische is gewoon het vertrekpunt.

Tom: Ja. Kijk, sommige mensen vinden dan dat ik liefdesliedjes schrijf, maar dat is niet echt het geval. Ik schrijf niet over mijn liefdes, ik schrijf eerder over 'bevindingen'. Ik weet niet goed hoe ik het moet omschrijven. Het is moeilijk uit te leggen want dat is eigelijk niet echt autobiografisch of zo.

Een sociologisch onderzoek aan de VUB toonde recent aan dat de culturele smaak van kinderen nog steeds grotendeels door de ouders wordt bepaald. Gaat dit ook op in jouw geval?

Tom: Ja, bij mij is dat heel erg van thuis uit! (Bewonderend) Mijn vader is echte een muziekgek. Hij luisterde naar free jazz, Ornette Coleman, Tom Waits, Bob Dylan… Echt een beetje van alles. En om eerlijk te zijn: het meest bizarre eerst. De muziek die ik maak is veel rechtlijniger dan de muziek waar hij naar luisterde. Ik denk dat ik toch heel erg beïnvloed ben door zijn muzikale smaak. Hij nam mij ook mee naar concerten en optredens…

Klinkt bekend.

Tom: Ik heb Miles Davis gezien. Ik heb Ornette Coleman gezien. Ik had op vijftien Dylan… (corrigeert zichzelf enthousiast) … op veertien zelfs Bob Dylan gezien. Ik heb Dizzy Gillespie gezien. Dat beïnvloedt je toch sterk als jonge snaak.

Je werkt onder de naam Admiral Freebee, een verwijzing naar het cultboek 'On the Road' van Jack Kerouac. Heb je als beroepsmuzikant nog tijd voor andere kunsten?

Tom: Oh ja! (lyrisch) Lezen, dat vind ik echt fantastisch! Ik vind lezen … Lezen geeft mij echt rust. Mijn vader en mijn broer hebben een galerij en dus probeer ik ook af en toe wat beeldende kunst mee te pakken.

Wie is je favoriete kunstenaar?

Tom: Jozef Beuys, een Duitse kunstenaar die al gestorven is.

Wat beschouw je als de grote keerzijde van je beroep?

Tom: Euh… (stilte) Dat is moeilijk uit te leggen. (stilte) Dat is moeilijk te zeggen. Er zijn altijd van die kleine dingen… Ik weet het eigenlijk niet goed. (beslist) Dat het allemaal wat traag gaat, dat is voor mij de keerzijde. Alles gaat heel traag: het duurt lang voor je een nieuwe cd kunt uitbrengen, repeteren duurt lang, het duurt soms lang voor je iets ineen heb gestoken,… Soms zou ik liever gewoon een nummer schrijven en het dan alleen nog op een cd uitbrengen.

Er is een nieuwe single uit, Lucky One.

Tom: Ja

Voor de bijhorende videoclip kon je beroep doen op Jan Eelen, de regisseur van o.a. In de Gloria en Het Eiland. 'Eilanders' Tom Van Dyck (Alain) en Bruno Vanden Broecke (Sammy) spelen als roadies een opvallende rol. Hoe kwam de samenwerking tot stand?

Tom: Bruno Vanden Broecke ken ik al heel lang. Ik heb al vaak met hem muziek gemaakt. Bruno speelt ook gitaar en hij zingt bovendien goed. We wilden al heel lang samen een clip maken, nog voor Bruno met 'Het Eiland' bekend werd. En Jan Eelen, die zou eigenlijk mijn eerste clip maken, voor Rags'n'Run. Op het laatste ogenblik ging de zaak niet door. Men had hem gevraagd 'Het Eiland' te doen en hij had geen tijd meer voor andere projecten. We waren dus al lang van plan om samen te werken maar het is ons pas onlangs gelukt de drukke agenda's op elkaar af te stemmen.

Je timmert al een tijdje aan de weg in Nederland. Optredens, sessies voor 3voor12-radio. Krijg je daar al wat voet aan de grond?

Tom: Neen, dat is moeilijk. Het is daar heel moeilijk. Er komen wel veel mensen kijken naar de concerten maar de cd verkoopt niet goed.

Deze zomer ben je op de belangrijkste festivals te zien. Wat mogen we volgend jaar verwachten van Admiral Freebee?

Tom: Ik denk vooral nog optredens met deze cd en ook een theatertournee. Solo waarschijnlijk. Ja, toch wel een paar solo-optredens.

Een slotvraag Tom. Mijn zoon van vijftien is twee jaar geleden met gitaar gestart, welke goede raad heb je voor al die rocksterren-in-wording?

Tom: Ik denk vooral veel spelen natuurlijk. Dat klinkt gemakkelijk maar zo is het ook. Echt veel spelen. En veel nummers spelen van de groten. Die nummers gewoon naspelen. Ik kocht altijd van die partiturenboeken omdat ik geen goed gehoor had. Dat is heel gemakkelijk want dan zie je de teksten en de akkoorden onder elkaar. Dat is heel goed want dan begin je ook ineens te zingen. Ik zou ook aanraden om zelf te zingen. Iedereen kan zingen, daar geloof ik echt in.

Het klinkt alsof je op dat vlak een weg hebt afgelegd.

Tom: Jaja, ik zong altijd heel vals en heel slecht.

Meen je dit nu? Ik kan het mij moeilijk voorstellen.

Tom: Ja, echt waar. Dat is bij iedereen zo, zelfs bij de groten. Niemand pikt zijn gitaar op en kan zingen. Hoeveel talent je ook hebt, je moet altijd groeien.

Dit lijkt ons een perfecte uitspraak om mee af te sluiten.

Over Jozef Beuys.
mediatheek.thinkquest.nl

Over 'On the road' van Jack Kerouac.
nl.wikipedia.org

De officiele Admiral Freebee website.
www.admiralfreebee.com

Admiral Freebee live aan het werk horen/zien.
3voor12.vpro.nl
www.delaatsteshow.be

Tekst: JPP