Het is half vijf ’s ochtends wanneer een doodvermoeide Guy Verhofstadt in het congrescentrum van de Zuidfranse badstad aanschuift voor een persconferentie. De zaal zit afgeladen vol. Journalisten uit alle Europese landen verdringen elkaar om een glimp op te vangen van die onbekende Belgische premier. Deze heeft zich opgeworpen als de leider van het pro-Europese kamp en gedurende vier dagen en vier nachten gepleit voor een ambitieuze hervorming van de Europese Unie en voor de gelijke behandeling van alle huidige en toekomstige lidstaten.
%20Benoît%20Doppagne_300.jpg)
De Europese top van Nice, die op donderdagmorgen 7 december is begonnen, krijgt pas in de vroege ochtend van maandag 11 december zijn beslag. De Europese staatshoofden en regeringsleiders zijn in Nice samen om een nieuw verdrag goed te keuren. Dit nieuwe verdrag moet de Europese Unie in staat stellen om efficiënt te blijven functioneren na de toetreding van de landen uit Centraal- en Oost-Europa. De Europese leiders slagen er echter niet in om deze ambities waar te maken. De lidstaten proberen vooral hun eigen belangen veilig te stellen. Ze worden daarbij op hun wenken bediend door President Jacques Chirac, die de vergadering voorzit. Telkens opnieuw legt Chirac voorstellen op tafel die een discriminatie inhouden van de toekomstige lidstaten. Die zijn immers niet aanwezig in Nice. Chirac wil het akkoord van de vijftien huidige lidstaten afkopen door de twaalf toekomstige lidstaten het gelag te laten betalen.
Verhofstadt staat in Nice voor een moeilijke keuze. Van zijn ambitie om de Europese bevoegdheden uit te breiden en de besluitvormingsprocedures te versoepelen, blijft in de Franse voorstellen niet veel over. Voorts krijgt de Nederlandse regeringsleider Wim Kok van Chirac gedaan dat Nederland voortaan binnen de Europese Unie meer stemmen zal hebben dan België. De Belgische premier dreigt dus over de hele lijn te verliezen. Hij kan natuurlijk zijn veto gebruiken en de top doen mislukken. Maar over zes maanden begint het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie. Over een jaar volgt de invoering van de euro. Binnen enkele jaren treden tien of twaalf nieuwe leden tot de Unie toe. Een Belgisch veto in Nice kan dit alles op de helling zetten.
Hiermee rekening houdend, beslist Verhofstadt om zijn vel zo duur mogelijk te verkopen. Dagen- en nachtenlang houdt hij het been stijf, aanvankelijk gesteund door de Luxemburgse, Finse, Griekse en Portugese premiers. Maar in de laatste nacht van de onderhandelingen staat hij er alleen voor. Van het Franse voorzitterschap dwingt hij verschillende toegevingen af over het aantal stemmen in de ministerraad en het aantal zetels in het Europese parlement. Bovendien wordt beslist dat alle Europese toppen voortaan in Brussel zullen plaats vinden. Tot slot krijgt hij de opdracht om tijdens het Belgische voorzitterschap een verklaring op te stellen over de toekomst van de Europese integratie. Om vier uur ’s ochtends weet hij dat hij het onderste uit de kan heeft gehaald en staakt hij zijn verzet. Zijn collega’s, met Jacques Chirac op kop, slaken een zucht van verlichting. Zij hadden gevreesd dat de Belgische eerste minister het akkoord zou afwijzen en Europa in een diepe crisis zou storten.
Na het einde van de top werpt Verhofstadt zich tijdens een memorabele persconferentie op als de ultieme verdediger van het Europese belang en van de toekomstige lidstaten. Het is een verhaal van David tegen Goliath en dat gaat er in als zoete koek. Op het einde van de persconferentie wordt er geapplaudisseerd. Europese leiders als Gerhard Schröder en Tony Blair spreken hun bewondering uit voor de Belgische prestatie. De volgende dag liegen de koppen van de Europese kranten er niet om: “Mister Nice Guy” oogst lof omdat hij het Europese belang boven het nationale heeft geplaatst. Hij heeft weerstaan aan de verleiding om een crisis in Europa te ontketenen omwille van dat éne stemmetje meer voor Nederland. Hij heeft belet dat de landen uit Centraal- en Oost-Europa enkele jaren later als tweederangslidstaten zouden toetreden. En hij heeft zijn collega’s overtuigd dat het verdrag van Nice niet het eindpunt mag zijn. In Nice krijgt hij het mandaat om een jaar later, op de Europese top van Laken, een verklaring op te stellen die een nieuwe fase in de Europese integratie zal inluiden. De Europese reputatie van Guy Verhofstadt is geboren.